msqun結婚

泰雅族 傳統文化

suqun qu kmut sapat qani lga, siy say wal blaq smun, ru naga msqun la. Tayal sraral ga ini nha rngagiy qu msqun qani, baha ta baqun kuna bzinah qu saxa nha, ini ga htgal nqu zyuwaw, wahan hmakas na squliq. nanu masuq kmut sapat lga, khlagun nha msqun sazing mrkyas qasa, ana balay helaw ga, musa squ sazing hngawan ini ga qutux byacing. sa nha sklgal sazing hngawan ryax ga, baha hmswa ngasal nqu yama mlikuy qasa ga, musa lama yunbi naga nha lpyung, nanu qu yunbi nha ga? lama smxu hekil (tbwax hekil), lama smi qwaw, lama tmmyan.

   殺完禮豬後，婚事便基本完成，只需等待結婚。早期泰雅族的婚期不會拖太久，避免一方反悔或發生變故，導致他人猜忌。禮豬殺完後，通常會在兩週或一個月內讓兩位成年人結婚。之所以要等兩週，是因為男方需要回去準備招待親屬的食物，如：搗米、釀酒、醃魚或肉，以備婚禮宴請之用。

tmmyan qulih qani ga, siki musa tmqulih, tmmyan qsinuw ga, siy ga musa tmqsinuw lozi ru, nanu yasa syun nha sazing hngawan ini ga cyugal hngawan. yan nqu mlikuy lga musa rgyax musa mlata, kneril hiya ga lama smi qwaw, smxu (tbwax hekil) trakis ru pagay, tmami qulih uzi. mlikuy ga nagal nha qsinuw ini ga qulih ga, yasa snaga nha lpyung. wali qutux ngasal nanak, yasa qutux gluw, baha hmswa ga qalang sraral ga kahul qutux gluw, mwah smhzi qutux rhzyal ga bnkis maras mtswe nya, mama na laqi, ini ga yutas laqi nqu mtswe, nanu mgluw qutux gluw ga mgluw tmqalang.

   要醃魚必須先去漁撈，醃肉則需先狩獵，這就是為何婚期通常安排在兩到三週後。男子們上山狩獵，女子則提前釀酒、搗小米或米糕、醃魚或肉。男子捕獵到的獵物或魚，將作為招待親屬的食物。因婚禮不僅涉及一個家庭，而是整個家族的事，早期部落的家族在祖先的帶領下，遷徙並建立新的部落，因此婚宴需招待眾多親屬。

nanu yasa qutux qalang qani ga kahul squ qutux gluw ru n_gyut mbhuyaw, nanu maki qu zyuwaw ga, yan nqu msqun ini ga mphaw qani ga, hga qutux gluw qani msqun kwara. sapat qani uzi ga yasa qutux niqan, qutux gluw qani rmaw kwara. miyan na yata qasa smi qwaw, tmmyan ga yata nasa tmami, cinngasal ga kbalay hekil. yan nasa mqasuw, qani qu lmon nha yunbi tehuk squ naga lpyung qasa.

   因此，一個部落通常由同一個家族繁衍而來，部落中的大事，如結婚或賠罪，都是整個家族共同處理。結婚時，招待親屬的食物也是家族一起準備的。釀酒可能由舅媽負責，醃魚或肉由阿姨負責，結婚的家人則負責搗米糕。大家分工合作，為婚宴上的食物進行提前準備，確保能夠妥善招待所有親屬。

musa magal ina qasa ga, ini kpzyux musa, plgan nqu yata, mama, ini ga mtswe, ini ga qbsuyan nha yasa qu musa magal ina. sraral ga twahiq rwa, wali yan misuw qani, si tama turuy, qutux sazing spung ryax lga tehuk la. sraral yan twahiq qu ina qasa, cyux yatux qu ina hiya, nyux hugan qu mlikuy (yama) hiya, sinqutux ryax mhkani, ini ga smka ryax mhkani, nanu squ ini kpzyux musa magal ina hiya. musa magal ina qasa ga, lama mnaga qu ngasal ina qasa uzi. ngasal nqu mlikuy qani ga, osa nha magal ina qutux hngan qasa ga, nanu lama yunbi uwah na ina, yan nqu kira qani musa magal ina ga. musa twahiq ga musa pzil kya qu musa magal ina qasa, kinsuxan nya lga hnyan maras ina ru lpyung la.

   迎娶新娘時，隨行的人不多，通常只有舅媽、舅舅或兄弟姊妹陪同前往女方家。以前路途遙遠，不像現代可以乘車短時間到達。如果新娘家住在山頭，男方住在山下，可能需要走一天或半天的路程，因此人數不多。女方家屬也會提前準備，男方家屬在迎娶前一晚開始籌備。若路途遙遠，男方迎娶新娘後可能會在女方家留宿一晚，隔天再帶著新娘和家屬回家。

zik nqu hngan qani lga, ngasal nqu yama qani ga, phapuy smxu hekil, kwara knalay nha qwaw qasa lga, boqan nha qu qwaw qasa la, sisiy qani qu sboq nha qwaw, syun nha yuyut, ini ga anga. sraral hiya ga syun nha takan, ini ga syun nha salaw, salaw hiya ga yaba nqu tbaqa, pzyux qu knalay nha qwaw ga syun nha salaw. qutux salaw lga, ana pira hi nbuw lga tnaq nha la. yan nqu tmmyan ga gyahan nha, tmmyan qani ga, mha ni ’bagan ga qutux hngawan ryax lga mhuqil la, qmisan ga si kmwa smka byacing. qulih ga bsyaq cikay, cinhkan hi ga helaw cikay sa. zik nasa pira ryax kwayal lga lama smqaw qhuniq uzi la, baha hmswa mnaga lpyung ina qani ga, maki kwara sptzyuwaw ga helaw.

   迎娶前一晚，男方家屬會搗米，過濾釀好的酒，裝入瓶子或甕裡面。早期，酒通常裝入麻竹或大缸，大缸比甕更大，所釀的量多就裝入大缸。一缸釀好的酒足夠大家飲用。同時，製作的醃肉也要開封，夏季一週就熟，冬季則需約半個月。醃魚的速度較慢，豬肉塊事先燙過會加快熟成。家族也會提前劈好木頭，這些迎娶新娘的準備工作需要大家一起協力完成，效率會更高。

mhngan nasa ga lama kmal qu bnkis uzi, kyalun nya kwara qu gluw nya, “suxan qani ga nyux ta mnaga lpyung, ita qu nyux slpyung qani ga, laxi ta iy qqala, spung hazi nbuw, blaq mnaga lpyung ru ina qani, psyaqay ta na squliq.”lama pcbaq kmayal qu bnkis, nanu yan qutux gluw qani lga, ini hmut la. yaqih nqu squliq ga seran nha ru, skayal nha, yan nqu mwah ru siy uluw zyuwaw ru mtluhing, wal qu lpyung qasa lga, skayal nha mha,“yaqih qu gluw nqu qasa, tluhing! ini kita lpyung”muci lga, baqun nha kwara lga, babaw nya lga seran nha la. ubuy nha lga, ana musa smze ini nha swali la, ana nha kneril ga kongan nha mwah smze uzi. nanu sraral ga yan nasa lama kmayal qu bnkis.

   前一晚，長輩會叮囑全家：「明天我們要招待親戚，作為主人要謹慎，不可隨意飲酒，控制酒量，好好迎娶新娘和招待親屬，別讓對方笑話我們。」因此，全家都非常謹慎。如果有人行為不當，會遭到拒絕和議論。若有人在婚宴上引發糾紛，等客人離開後，家族會議論：「那個親戚不懂待客之道，會罵人!」這樣的人和家族日後求親也會被拒絕，甚至家中女兒也無人願來求親。因此，早期長輩總會事先提醒。

zyuwaw nqu msqun ka ita Tayal qani ga, maki nanak qu Gaga nha, wal suqun kbalay zyuwaw lga msqun la. nanu yasa ryax nasa uzi ga, yutas ki yaki qani ga musa lama pzil squ ngasal nqu ina qasa, musa lama mcisal ka slhaw cikay inlungan. Gaga nya ita Tayal stwahiq ta, nanu squ mcisal qani ru yan qani qu blaq balay nqu Gaga Tayal uzi.

   泰雅族對婚姻有其規範，所有事情處理妥當後便可結婚。因此，當時男方家長會先到女方家過夜，通過聊天和相互認識來增進感情，使雙方心情愉快。這種跨越距離、以聊天增進情感的方式，是泰雅族寶貴的傳統習俗之一。

musa pzil kya uzi lga, mcisal kwara qu yutas yaki kwara yanay, kwara si say giwal qutux ngasal mcisal kya. nanu yasa ryax nqu musa sqliqun squ ka mhngan qasa ga, yaya ru kwara qu yata, ini ga irah nya mwah ssgun kmayal laqi kneril qani,“musa su ngasal sqliqun ga usa blaq mqyanux, nway simu mbhuyaw mqyanux.”sraral sraral qnxan qani ga, swa mbhuyaw mqyanux ga? kahul squ blaq nqu inlungan su, kahul squ ka blaq nqu sinbleqan su bnkis ru kwara qutux ngasal qani, kwara qani ga musa thuyay mbhuyaw mqyanux. mha ni ini su thuyay mlahang mqyanux ga, nyux ini kblaq squ pincyogan su. yan qani qutux ka Gaga qnxan Tayal, nanu squ lequn nha sgsuw kwara ka yan nqu laqi kneril qani,“usa! usa mblaq mqyanux kya, nway su thuyay mqyanux.”trang mhngan qasa.

   提前過夜時，雙方家長和舅子像一家人一樣聊天。出嫁前一晚，媽媽、姑姑、阿姨或嫂嫂會悉心叮囑新娘：「到了夫家，要好好打理生活，這樣才能延續家族。」過去，子嗣的繁衍來自於新娘對長輩的孝心和對家人的用心，這些心意能促成家族的延續。如果生活無法經營好，可能是因為沒有用心。這就是泰雅族的傳統生活文化，因此長輩會反覆叮囑新娘：「去夫家後好好生活，才能過得安穩幸福。」

kinsuxan nya qasa lga, yasa musa sqliqun qu laqi kneril qani ga, trang mrkyas ’laqi nga mqnzyat balay tminun, kruma ga glgan yaya nya tminun, yasa qu tninun qasa qu p’aras nqu laqi kneril. mha ni qnzyat ga aw ini pusal msyaw ini ga tzyul qu tninun nya squ ka p’aras nqu laqi kneril, qani qu sp’aras nqu laqi kneril! wali kya uzi qu gglgan sraral, si pkani kakay ru ana laqi kneril pgluw pkani kakay uzi. yasa gmluw kwara, rasun kwara yutas yaki ru khmay mgluw.

   第二天，新嫁娘會帶上她年輕時勤快編織的布匹，這些布是她與母親一起織的，作為嫁妝。如果新娘勤奮，可能帶去二十多甚至三十幾塊布!當時沒有汽車，大家都是步行，包括新娘在內。親家及家屬一同前往，隊伍人數眾多，這場面象徵了婚禮的盛大和家族的支持。

trang mwah squ ngasal mlikuy qasa lga, tehuk lga ini si say matu kwara qu nnanu, nanu tehuk blihun ngasal qani lga, laqi kneril qu qsu qmara mzyup squ ka blihun ru mzyup qsahuy. ru sraral maki qu hka, kwara mbnkis nqu cinngasal qasa mtama squ lingay hka qani, yasa qu iloh nqu hka qasa qu  spatas nya lihuy nqu ina qani, imi nya qani ga, isu qani qu musa piyang pqayat squ hka qani, ptayak squ ngasal qani nniqun kwara nqu ita qutux ngasal. nyux su mwah squ m’ina sqani, mkneril nqu ngasal qani, yaqu iloh qani qu patas nya ina qani. masoq mzyup qu laqi kneril qasa lga, qeqaya naras nya yasa qu yupun ngasal la, yasa qu mcisal kya la.

   當到達男方家門口時，嫁妝不能先入內，因此新嫁娘必須先跨過門口進屋。從前，男方的長輩會圍坐在石灶旁，長者會將灶上的炭灰塗抹在新嫁娘的額頭上，象徵這個灶將成為她餵養一家人、烹煮家人食物的工具。這個儀式意味著她成為這家的媳婦和主婦。新嫁娘入門後，所帶的嫁妝才可進屋，隨後大家便開始聊天，歡迎新娘進入家族。

zyuwaw nqu nyux magal ina qani ga, wal nya soqun mnaga kwara, nwah tmqsinuw kwara qu laqi mlikuy, thuyay smxu hekil ru smi qwaw, suqun kbalay kwara, si say qutux byacing lama yunbi ru mnaga lpyung. nanu yasa trang nasa lga pcisal lru mnbuw qwaw, yasa qu san “metaq qhzi” mha ke na Tayal. yan nqu ka nyux magal ina qani, mlikuy(yama) qani ga mhkangi squ yanay nya, metaq qhzi qu yanay nya qani, baha hmswa metaq qhzi qani ga, si say ma laqi kneril qani ga squliq la.

   娶媳婦的所有準備都完成後，男子也上山狩獵，搗好的小米糕和釀好的酒水在一個月內準備妥當，迎接客人到來。接著大家會一起聊天、喝酒，進行泰雅族稱為“賜杯”的儀式。當男子娶妻時，他需要向妻子的兄弟，也就是舅子，敬“賜杯”，因為妹妹即將離開家，成為他人的妻子。

“metaq qhzi”qani ga yaba na zyuwaw, ini hmci yan nqu yanay qani, Tayal sraral ga yanay qani utux nha balay ay! nyux su galan kneril qu sswe nya, mlikuy qani ga hiya qu syun su lungan, ini ta hmci kmayal uzi! ana su hyapas ke ga ini nbah hyapas squ cyahok na ke, cyahok ke su qani lga phogun su na yanay, ungat kkyalan su lay! yasa san“metaq qhzi”Gaga nqu bnkis sraral.

   「賜杯」是一項重要的儀式，不能隨意對待，特別是對舅子，因為舅子在泰雅族中備受尊敬!男子娶了他的姊妹，就必須對舅子保持敬重，開玩笑時也不能說錯話，否則會受到舅子的懲罰，無話可辯!這就是「賜杯」，是一項由前人定下的傳統規範。

trang squ mwah squ ngasal qani qu ina qani lga, pinnaras nya pala nnanu qani ga, sqasuw nya squ irah nya, ini ga sswe nya kneril, wiwal naras bniq nya squ ka irah nya yangu nya, yasa qu iwal hway nya, qani ga Gaga nqu Tayal. kahul squ pincyogan nya qani naras nya, sbiq nya qu gluw nya. qani ga Gaga nqu qnxan sraral, aring kya uzi ka musa mblaq mbhuyaw mqyanux la.

   當媳婦入門時，她帶來的布匹會分送給嫂子或小姑，作為見面禮，這是傳統習俗的一部分。布匹是親手製作並親自贈送，象徵著建立家庭關係的禮節。這種分享布匹的行為反映了從前的生活規範，代表從此與家人和睦相處，過好日子。

kruma bnkis uzi ga skahul nha squ hmali nqu sinbilan kotas sraral mwah pqoyat squ ka lmuhuw ka laqi mlikuy ki laqi kneril qani.

   有些長輩也會從古訓中來勉勵祝福新婚的夫妻。

  ox! tatulagay papuqasun qutux ka iy pqasun na riryax sasiyoni qani, nyux ka thuyay mssyahaw ka iy sasazing mrkyas qu qani lbuwah, mikahul ka pintutu na utux kakurahu wah. anay ta iy tatugalu yaba ta utux kakurahu, ru muwah iy papuqoyat sasimu. aring kira qani ana su na kryax ’riryax, m’buwah nanu iy balay u’wah, wayal u’sumubil smrhuw iy kotas ta sraral mbuwah, usa mblaq phuyaw mslabang mqyanux, aki ta iy thuyay musa iy mita syax na wagi, mangay qsya na tasaw qu laqi na iy kikukinbahan ita Tayal qani mbuwah, nuway ay pucing sasu qani pinnqoyat ka iy yutas na Pebuy maku qani mbuwah, glwanay simu na iy utux kakurahu ru byaqay simu na qaquqoyat, aring kira tehuk ka iy sinnxan mamu kriryax kriryax mbuwah!

   喔!今天是這麼喜樂的日子，兩個年輕人能成為夫妻啊!這是上蒼所註定的，我們必祈求上蒼來祝福你們，從今直到永遠，因為祖先留言好好去繁衍傳承，可以看陽光，看清澈的溪水，我們這新生代啊!我這卑微的Pebuy的父親就說到此，願上蒼賜福你們，從今時直到永久!