pintriqan Gogan qmhzyaw GipunGogan部族抗日戰役

kya 1910年metaq squ 1911 kawas, khangan Gipun Taywan lga, maki’ yatux llyung Gogan na tayal Gogan sqes squ Toyen tin mlahang. 1907 kawas 8 byacing tayal hogan Msbtunux sbalay squ Gipun. saxa ta ini balay baqi muci nanu yan tora tquzi zik silung. yatux tayal yan Gogan, Mrqwang, Mknazi uzi ga, mngungu ru htutuy kshat Gipun mhung qnhut qalang rgyax. 1910 kawas 5 byacing 21 ryax. sotoku Gipun hahul cyugal binah mwah mu’ yatux Tayal. Sincik tin maras 1454 hetay kura Gogan mwah. Giran tin maras 1590 hetay kahul Bongbong mwah mihiy. Toyen tin maras 1200 hetay pwah rgyax Lupi kura Tkasan. musa p’ubuy Sincik tin ru Giran tin. 5 byacing 22 ryax srux tegleng hetay. Gipun kahul cyugal wahan magal qara butay mtboyak mu’ mihiy yatux qalang Gogan. ana ga lokah balay smyuk tayal ru hani muyaw rhzyal rgyax. pzyux motux tayal stqutux nha mihiy Gipun. mzihung qzinut memaw ini thoyay musa gleng ru sbinah musa qu hetay Gipun. 6 byacing 21 ryax sotoku tmwang hetay kmraw lozi. Toyen tin mk’gwi balay tta ’buyan nha rhzyal Tkasan. ana Sincik tin ru Giran tin yasa wal thoyay m’ubuy. kahul rgyax Bongbong krayas lingay Kulu. galun nha rgyax Balung klayan haga tayhuw. s’agan nha tayhuw mu’ qalang tayal. ru cyugal butay mcqun mihiy Tayal. yasa ita tayal yatux Gogan kwara qalang yan Tkasan, Qwilan, Balung, Btwan nokan kwara ta smyuk qmhzyaw Gipun. kmut hetay ru bhray renwa. pzyux balay qinqilan qelis nqu Gipun. qani ga wahan Tawan na sotoku Gipun te qutux gleng kinhotaw ru wal slaqux na pintriqan nha.

台灣進入日本殖民時代，居住於大漢溪上游的Gogan部族被劃歸桃園廳管轄。1907年8月大嵙崁前山部族與日本軍警和解後，雙方情勢暗濤洶湧。我族後山地區Gogan、Mrqwang、Mknazi部族也抗拒日軍警深入佈置隘勇線。1910年5月21日，日總督府分三面夾擊泰雅族後山地區，新竹廳率1454人向Gogan前進，宜蘭廳率1590人從英士山進襲，桃園廳率1200人沿插天山向塔卡散前進，並連結新竹廳與宜蘭廳，5月22日在宜蘭員山設置前進隊本部。日軍警從三方分五支隊強烈攻擊Gogan部族後山地區，但是遭我族在熟悉地形與來自四面眾多勇士各個奇襲，日軍警部隊陷入困境，行動進退不得。6月21日日總督府再派軍警赴援，桃園廳前進部隊艱苦到達會流地點塔卡散部落，新竹廳前進隊也抵達會合並與宜蘭隊取得聯繫。自英士山經過今之萱原一帶，占領了巴陵山建築砲臺，以砲擊威脅四周部落，三隊同步攻擊。我族Gogan1部族之塔卡散、高義、巴陵、三光等所有部落全面掀起抵抗日本人，殺日軍警、毀電話線，造成死傷慘重。這是日本「總督府」在台灣所遭到首次重大軍事失敗。

6 byacing 22 ryax soto 佐久間tun nya sire 小泉pssum mrhuw nqu ciriq Giran. kahul sqani lga, piyang balay na hetay Gipun squ ptriqan ta Tayal la. skahul tayhuw rgyax Balung sbu’ nha ngasal qalang ru squnan mihiy hetay Toyen ru Sincik qu tayal Gogan. ru musa tboyaq mihiy qalang Suru ka ki’an krahu mrhuw yattux. ini’ cyaziy smyuk tayal qu tayhuw ru patus hetay Gipun. 1911 kawas 11 byacing 20 ryax “smwal sbalay” i rgyax Balung Gipun qu tayal Gogan.

6月22日佐久間總督命小泉司令官出任宜蘭方面軍事指揮官，從此後成為日本正規軍隊與Gogan等後山地區泰雅族之間的戰爭。日軍警以巴陵山砲台砲擊族人部落，與桃園廳、新竹廳聯合攻打Gogan部族大長老所在蘇樂部落，族人不敵日軍警武器槍砲，1911年11 月 20 日在巴陵山舉行Gogan部族「歸順和解儀式」。

yasa tehuk 1915 kawas 4 byacing 1 ryax “sbalay qmes” lga, tayal Gogan khangan balay nqu Gipun. “ swalan p’iyuw qaya” ana ga, “si ga mung balay ke” Gipun. mhtuy “M’gaga” yugun tunux bzyok qnhyun. qalang rgyax kska qapun ru sgayan posa maki hogan. khangan k_yaya kshat ru wagan Gipun qu mrhuw qalang uzi.

直至1915年4月1日於武道能敢舉行「和解儀式」，Gogan正式由日本人殖民統治。施行「准許交易」但「絕對服從」日本，禁止「馘首」改用山豬頭替代的習俗。山上部落勢力切割、分散迫遷山下居住，部落治權落入日警嚴密監控的頭目制。