sapat 聘禮

泰雅族 傳統文化

Tayal sraral ga musa smze smwayal qu ngasal nqu ina (ngasal nqu kneril) qasa lga, nanu mkayal la, mkayal muci musa ktwa qu sapat. sapat qani ga minqyanux bzyok, baha hmswa, Tayal sraral ga wali maki qu pila, mbbiq nanu ru m’yuw squ qeqaya. nanu qu blaq balay na Tayal hiya ga, nanu qu nniqun qani pi, hi nqu syam (bzyok) qani, ziray sraral ga, bzyok qani ga maki balay qu qpzing nya.

   早期求親婚事議定之後，就會商討聘禮的要求和條件。聘禮是要活的豬隻，因為早期沒有錢，只能以物易物。所以經濟比較好的族人，才有機會吃到豬肉，傳統上家中若有豬隻，才能顯出其家裡的身分地位。

ana mwah sbayux mtzyuwaw ga, kya qu qmayat bzyok qani ga, kmut bzyok rru, syasan nya, qutux ryax ga qutux sinnyasan la, sazing ryax ga sazing sinnyasan uzi. hi nqu bzyok qani ga wiwal nqu pila Tayal sraral. nanu masoq mkayal smwayal qu ngasal nqu bnkis nqu ina qasa lga, mkayal muci musa ktwa qu sapat na ina qani? sraral hiya ga qutux, sazing lga pzyux l’ay! qutux qu piyang nya, ini kiyan misuw qani sintzyul, sinmzimal, ini balay tnaq ziray misuw qani la.

   即使是來換工的，若家中有養豬隻，就會將其殺之，豬肉分成條狀的，一天吃一條，二天就二條。早期在泰雅族的社會裡這些豬肉形同金錢。所以男方求親而女方同意之後，就會問女方要多少的聘禮?早期一隻、二隻就很多了!一隻是最基本的，不會像現代一開口就是30隻、50隻的，世代真的不一樣了。

nanu sapat qani ga, wiwal yasa qu btzyux nqu laqi kneril (btzyux ga qbuci nqu laqi kneril qasa), bzyok qani qu piyang nqu wiwal musa qsugun nqu ngasal ina qasa, baha hmswa qutux qalang qani ga qutux gluw nqu ina qani, sapat qani ga wiwal nqu sqasuw gluw na ina qasa, nway baqun kwara gluw mha musa sqliqun laqi nha kneril la. sapat qani wiwal nyux spinkita nqu inngasal kwara qu lpyung nyu qutux gluw qani. piyang balay imi nya ga singagay nqu laqi kneril qasa, nway baqun kwara gluw nya laqi kneril qani ga wal sqliqun la, nyux niqan sapat la.

   聘禮如同女子的財產，這些豬隻主要是女方要分送給親朋好友，因為一個部落都是女方的家族，這些豬隻就會分送給他們，讓他們知道女兒將要出嫁了。這些聘禮就是用來昭示給家族裡所有親屬。主要的意義是要告知他們，家中的女兒要離開家裡嫁作人婦，要吃喜宴了。

nanu yasa sapat qani ga, iyat balay kinqeri, sshung nha balay uzi, kya qu gluw shoqan nha qmasuw squ sapat qani lga, yaba nqu zyuwaw la, baha hmswa nyux su mungi gluw. muci sqani lga sphaw nha uzi, musa balay mozyay tmatuk tunux qu cinlaqi qasa. nanu sapat qani ga, ini balay hmci, yaba balay knita nha, ana qutux sinnyasan lga, blaq nha qsliq la, baha mswa nyux mtgluw rwa ini zyungi gluw yasa qu sapat qani.

   所以這些聘禮是很重要的，也是很容易引起埋怨的，假若分豬時忘記分送給某一個親屬，這就是一件大事，因為你已經忘記這個親屬。這樣的情況就要進行和解，男方的適婚孩子就會不斷的去道歉求得諒解。所以談到聘禮是不能隨意的，他們非常的重視，即使只有一條小小的豬肉，他們也會很開心，因為同為一個家族，所以結婚時絕對不能忘記分送豬肉給親屬。

sapat ka btzyux na ita Tayal qani ga, ini kpzyux, ini kiyan nqu Paywan zok, maki qu kayu nha ini ga kmuy, msing, ini ga lalaw ru yan nqu qnyatan ini ga tninun pala, Tayal hiya ga pala tninun ru qnyatan, qwaw nanak, yan nqu qnyatan minqyanux hiya ga bzyok qani qu piyang nya, maki squ Tayal qani knita nha bzyok qani hiya ga, iyat nqu nniqun nanak, qani nyux pkita squ mhuyaw nqu ngasal ka qpzing nqu ngasal qani, ru iwal nyux kingiwan squ sintman nha cinbwanan ka snyan nha inlungan qu cinbwanan qani. nanu ita Tayal hiya ga. qani qu galan nha Smyus qu utux ru kingiwan squ ita squliq ru kwara squ cinbwanan, kwara squ binkesan ta qutux qu pinbuyan nqu zyuwaw. nanu yasa qu trang pbbiq squliq ga, bzyok qani qu galan nha sapat (btzyux), nanu nyux pkita squ cinmuyaw, nyux mhuyaw qu ngasal qani, qani qu qutux san mha pinbuyan nha ka kinbkesan nha, mbiq squliq qani ga wiwal pinkyalan nqu ita squliq, qutux iyat kinqeri nqu Gaga.

   泰雅族的聘禮沒有像其他族群多樣性，如排灣族會有陶壺、珠飾、刀具到牲畜、織物等等，一般只有織物、牲畜、小米酒等，牲畜又以豬隻為主，在我們泰雅族的觀念裡，豬隻不僅僅是肉食的來源，它象徵著家庭的興盛與生存能力，更代表了族人對大自然的依賴與敬畏。族人常用於祭祀祖靈，代表著人與大自然、人與祖先之間的聯繫。因此，在婚姻文化中將豬作為聘禮，不僅是物質上的富裕象徵，更是一種與祖先的連結，顯示婚姻不僅是人間的契約，也是一種靈性的儀式。

kruma uzi ga, sni nha qwaw qani galan nha bniq nqu sapat uzi. qwaw qani maki squ Gaga na Tayal ga, iyat na galan smqas nbun nanak, nanu yat kinqeri ga qutux qu tnaqan nqu knita nqu Gaga. qwaw qani hiya ga kahul squ trakis, knalay squ qwaw qani, qani ga nyux kahul squ snyan nha inlungan zyuwaw nqu pinqmahan, ru pincyogan nha. qwaw qani iyat nqu kahul squ bwax trakis knalay, qani ga nyux pkita squ pinbuyan nha ka rhiyal ka ’buk nha ru Gaga nqu qnxan. maki squ Gaga mbbiq squliq ita Tayal ga, qwaw qani ga, nyux pkita squ snyan nha inlungan sinqasan ka sinllwan nqu pinsqunan, spowah nha bniq nha qwaw qani, yat nqu bniq na cinngasal nanak, maki squ reksi ka Gaga qnxan mtnaq nqu knita.

   有些族人也會把親手釀好的小米酒作為聘禮。酒在泰雅族的文化中，不僅是日常節慶的飲品，更是族群認同的一部分。傳統的酒多由小米釀造，承載了農事的智慧與技巧。小米酒不僅代表著食物的轉化，更象徵著對土地、勞動和文化傳承的敬意。所以在婚姻文化中，「酒」作爲聘禮代表了家族對新成員的歡迎與期許，通過贈送酒，家族傳遞的不僅是物質的禮物，還有一種歷史與文化的認同。

sraral balay ga kruma s’gal nha pinbtwan ru qaxa, yasa qu iwal btzyux sbiq nha, ini ptnaq qalang ga, maki uzi qu ini ptnaq biq nha. lhnyun ga bzyok psnon nha, kruma lga yaqu yaba pinsina nha lga, kacing uzi pinsina nqu sapat. mwa nqu iy cinngasal kneril qasa, yaba qu gluw nha ga pzyux qu gluw nha, pzyux qu pinsina nha bzyok uzi, cinngasal nqu mlikuy qani ga, ini nha shoqiy miq, si nha plgiy pinsina nqu cinngasal nqu kneril qasa miq squ sapat, kruma ga pbasun nha miq ga iwal nyux smblaq lungan ga.

   更早的時候，也有以珠裙、貝幣當聘禮的，不同的部落會有不同的方式。通常是以豬幾頭來要求，若要求比較多的，會以幾頭牛隻來當聘禮。如果女方的家族大，要求的豬隻也會多，而男方家族不可以打折或少算，一定要順著女方的要求去做，甚至盡力加多來表示誠意。

ana ga Tayal qani ga ini si thzinah msina uzi, baha mswa nyux nha ktan qu cinngasal nqu mlikuy qasa, musa nha thzyayan miq qu pinsina ru cinngasal nqu mlikuy qasa ga, ktan nha uzi qu cinngasal na kneril qasa, nanu qu nyux nha siyon ktwa qu musa nha psnon, psqunun nha qu laqi nha qani lga, mrraw uzi sazing ngasal qani.

   我們泰雅族人通常不會有太苛刻的要求，因為會顧及到男方的家庭能不能負擔得起，而男方也會視女方的環境與需要，二方在婚後也會相互盡力予以協助。

sraral balay ga, pinsina nqu ngasal kneril qasa ru ini thzyazi miq nqu cinngasal mlikuy qasa lga, musa mhtuw squ yan qani na zyuwaw la, me’a nqu cinngasal nqu kneril qasa ga yan nha lngisan cikay posa qu laqi nha kneril, cinngasal nqu mlikuy qasa ga, yan nqu ini kintehuk squ knita nha, ini kintehuk cikay qnxan nha knita nha, nanu iy yan nasa ga ini qbaq iyan inlungan qu ngasal na kneril qasa, nanu nyux nya krangi squ qeqaya tbaziy qu laqi nha.... yan nasa qu ini qbaq inlungan, ana ga pzyux qu yaba ki yaya kita nha laqi kneril ga, aki balay blaq musa mqyanux, yasa ini kpizyux uzi qu pinsina nha.

   早期若女方執意要求男方必須付出無法負擔的聘禮，可能會有以下的原因，如：女方父母還捨不得讓女兒出嫁、男方各方面的條件不合父母的期望、女方父母較無知，把女兒當商品來出售…等等的因素，但是大部分的父母都會顧及女兒的幸福，不會有過多的要求。

Tayal sraral hiya ga masoq mkayal ru wal smwayal bnkis lga, yasa smatu sapat la, nanu mlikuy qani smatu sapat si say btzyux, nway baqun kwara gluw nqu ina qasa, qmasuw squ sapat, smun ryax muci mwah myan smatu sapat yasa ryax ay! qutux ini ga sazing minqyanux. sraral ga wali maki qu turuy glgan, kya nha sphangan qu bzyok qasa, ini ga shkangi nha qalang nqu kneril qasa, ima qu cyux qmayat squ bzyok ga, san nha smun maziy kya, ini ru panga aring twahiq la.

   早期老人講定之後，就送禮豬，男方送的禮豬也就是所謂的聘禮，讓女方家族都可以知道，就分享禮豬，由男方的家人決定好日期之後，就去送禮豬了!一隻或者二隻的活豬。以前沒有交通工具，豬隻只能人力背負，或者在女方的部落尋找有無畜養豬隻的，就直接在哪裡購買，不須老遠背負。

ini say praw lpyung na mlikuy hiya, baha mswa kmut sapat ga, qmasuw sapat nanak, trang nasa ga tmahuk cikay ayang, ayang nqu qsahuy nqu bzyok ru qni cikay, wiwal smqas cikay. zik nasa ga kya lama yunbi cikay rramat, ini ga tmmyan, smhekil lama yunbi niqun nqu qutux gluw. trang nasa ga baha ungat cikay kahul ngasal na yama qasa, musa mluw smatu sapat ru rmaw cikay kmut bzyok uzi, nway baqun gluw mha ima qu yutas? ima qu yama qasa? ngasal na mlikuy nanak musa smatu bzyok ru mbil hoku qasa.

   分豬時男方家族不能參與，因為殺禮豬只是女方家族分享禮豬的事情，那時會煮一些湯，湯頭裡面有豬的內臟和骨頭，大家一起分享喜事。之前會準備一些菜餚、或者是醃魚(肉)、年糕讓家族們享用。送禮豬時會有一些男方的家人跟著過來，一起送豬和幫忙殺豬，此時就會知道誰是親家?誰是女婿?只有男方的家人和媒人去。

trang kmut bzyok ga, lama smi qwaw, smhekil, qsinuw cinmmyan yasa qu snaga nha, ini ga lama mu qulih uzi qu ngasal na kneril qasa, qani qu sagaw nqu yunbi niqun nqu mllaguw qani. sraral hiya tekong(日語) qani ga mllaguw san nha, wal suqun mkayal lga, mlikuy ki kneril qani ga trang nasa lga, wiwal nqu mllaguw ga. sraral hiya ga ini nha rngagiy qu mllaguw qani, sngungu nha si iyuw inlungan qu ina qasa, ini ga mlikuy qasa, musa snaga cikay qutux byacing ini ga pira hngawan lga squnun nha la.

   殺豬前會預先釀酒、搗米糕、醃肉等預備招待客人，或女方家人會預先去射魚，這些都是訂親時預備招待的食物。以前沒有訂親這個詞，泰雅語叫做mllaguw「養婚」，長者講定之後，男子和女子視同已經訂親。以前不會拖太久，擔心女子或者男子會改變心意，差不多一個月或是幾週，就讓他們在一起。

nanu qu san nha sqani mllaguw, sagaw nya muci mllaguw qani ga, ungat Gaga san muci musa tekong(日語) hiya, baha hmswa nyux trang kmut sapat qani lga, yasa qu sagaw na tekong(日語), msqun mtama maniq nbuw ayang ramu, nbuw cikay qwaw lga strang nha kya tngsa squ hga lpyung ru ngasal ina qasa, trang nasa lga skayal nha gluw nha ima qu bnkis nha, nanu yaqani qu yutas ta ru yama ta babaw nya, trang nasa mkbbaq ru mssun la, ru smlokah inlungan la.

   養婚就是如此，所以才叫做mllaguw，以前沒有kekong (訂婚）這個程序，因為殺禮豬之時就形同訂婚，一起同坐吃豬血湯，喝一些酒相互介紹雙方親屬，並介紹家族中最年長的長者， 以及介紹未來的女婿，彼此相互認識，結識之後就開始準備後續之事，彼此講定了。

bnkis trang nasa lga kmayal cikay mha, “simu ka sazing mrkyas qani nyux simu lmaguw ga, blaq ssu inlungan, baha mswa iyat simu kzinga msqun, ina qani lga musa sqliqun.” nanu yasa qu mqbaq kya. tekong (日語) ga ke misuw qani hiya, kmut sapat lga yasa qu wiwal tekong (日語), trang kmut sapat lga sgsuw kmayal bnkis la.

   那時長者就會說：「你們二位成年人已經在養婚了，彼此要同心，因為不久之後你們就要生活在一起，女子也要嫁做人婦。」就在此時彼此雙方認識。訂婚一詞是現在的說法，早期殺完豬之後就如同訂婚，長輩就會有叮嚀的話語。