kinhulan nqu nkis thokak qalang頭角部落的遷移
泰雅族 傳統文化
[smr’zyut miru’ | Smr’zyut miru’ Yuensma’]aring squ llyung mwah mtta squ hbun na gong qani qu wal Iboh qu yutas myan Kotas Cibula’, yasa qu piyang balay puqing nqu qalang nqu thokak qani, nana sa qu t’ aring nya ga lmuhuw squ gong qani gong iboh qu yutas myan Cibala, ru musa maki squ bbu' rgyax Tblan qasa, nanu squ mqyanux kya kwara qu qumah kya, ru mtiyuwaw kya ru tehuk squ mhoqil qu yaba nha lga, mwah mbyaq mwah maki squ qalang nqu thokak b’nux qani ru, yaqu bih Cyayan qasa nana yasa qu n_gyut hbuyaw hbuyaw qu laqi nha qani lga, siy ktay Ka thngan nqu Zipun la.
越過溪流到達小溪匯集之處，我們的祖先Cibula’到Iboh(地名)，那是我們頭角部落的祖居地，我們的祖先Cibula’先沿著gong iboh，到達Tblan的山頂，就在那裡生活，在那裏工作一直到他們的父親去世，才下來到達平坦的頭角(地名)，在Cyayan旁邊逐漸繁衍他們的後代，一直到日本入侵。
thngan Zipun lga nanu yasa qu mciriq ki Zipun, musa Zipun hiya lga因為 Khmay qu hi nha, ru hopa qu qaya nha maki qu gengay kumu nha ga, qongu nha ga syun nha squ b’bu na yaqu Lhuy qasa,
nanu yasa qu skaki nha Lhuy qasa qu mu’ qu sami ka Tayal. nkis myan Tayal raral maki squ b’nux qani lga, naua squ cyux wagiq qu bbu’ Lhuy qasa, nanu yasa blaq balay bun qu qonqu la. nanu yasa qu nkis lga mngungu lru.
日本入侵後就和日本打戰，因為日軍的人數多，武器大又有子彈，彈炮放到山頂上在Lhuy(山名)那邊，他們從Lhuy(山名)那邊攻擊我們的族人，我們的祖先住在這裡，他們在高處的山頂上，彈炮直接攻擊，所以祖先就害怕了。
nanu yasa qu t’aring ga san nha smyuk musa mu’ qu Zipun qani, baha mswe qu Tayal hiya ga nyux siy cinqba nanak, qutux lqiy bengun nha ru nanu yasa qu musa mciriq ga. t’aring hga wal nha slaqux ha, ktan nya plawa nya kwara gluw nya, hetay nya mwah squ Lhuy qani lga, sinkwara nha Qehuy ru Tokak qani qu musa mu’ squ Zipun qani, nanu squ ana ga zipun qani ga, nyux hopa cingay qu qaya nya ru meng patus, tayal hiya ga siy sinqba ru nanak qutux qu lqiy bengan nha, nanu yasa qu Ktan lga wal nha slaqux tayal la.
剛開始祖先會去攻擊日軍，因為祖先是赤手空拳，手持一個弓箭就去作戰。剛開始是戰勝日本，他們就號召所有的軍隊，他們的軍隊就到Lhuy這邊，奎輝部落和長興部落全部都去打日軍。但是這個日軍，武器大又多又帶槍，族人只有手持弓箭，最後日軍打敗了族人。
nanu yasa qu slaqux nha tayal lga, mngungu kwara qu Tayal mnaki squ b’nux qani , nana yasa qu wal mgayang wal mgay squ Qoyaw Kruma la. wal mgay squ Qehuy ruma la, ru wal mgay te kura sa Sanmin kruma qu Tayal. nann yasa qu nkis myan raral qu ubuy nqu sami ka簡家qani Klbaq qani lga, musa maki squ babaw nqu Lohuy Yuku. cyux kya qutux b’nux nana yasa qu rhiyal qasa ga, cingay balay qu winoq nya ru, yasa qu winoq qani ga knazi son nha ga, nanu yasa ga maki kya qu Tayal kotas myan.
打敗了族人，居住在這裡的族人害怕了，所以有些就逃到高遶。有些逃到奎輝，有些逃到三民。所以我們簡家的祖先，就來到Lohuy Yuku，那裡有一處平坦處，地上有很多的箭竹，這個箭竹又叫做knazi，我們的祖先就住在那裏。
kotas myan a a kotas myan ima sa rwa, kotas myan Klbak la. nanu hiya qu mngungu squ qongu nqu Zipun. yasa qu musa mgay squ b’bu na rgyax lga, ini baqi mu’ nqu qongu baha mswa nyux maki wagiq ru. nanu yasa qu maki kya mqyanux kya qu kwara laqi nya, nanu yasa qu laqi nya mlikuy ga payat mlikuy ru payat kneril. nanu yasa qu hoqil qu bnkis nha lga, nanu blun nha qu blun nha kya qu zik ngasal qasa nkis nha klbak sami san. nanu yasa laqi nya hiya lga wal kura bih Qehuy kruma la, ru sazing qu mwah kura te babaw na Thokak qani, qutux hi ga maki squ zik nqu Lohuy Yuku hiya qasa ga Trahi son nha. nanu squ Yuku Lbak sa, Watan Lbak hiya lga musa squ rgyax Qemi qasa, musa mciyuwaw kya ru mqumah kya, nanu squ muya tmubux trakis ru pagay, muya ngahi muya sehuy mqyanux kya la.
我們的祖先祖先Klbak(人名)，他害怕日軍的砲彈，所以就逃到山頂上，砲彈無法射擊因為在高處。所以他的後代子孫就在那裏生活，所以他的四個兒子和四個女兒。他們的祖先死之後，他們將祖先klbak埋葬在家中。他們的子孫有些到奎輝，二個來到長興這裡，一個住在Lohuy Yuku(地名)裡面，他是Trahi(人名)。那是Yuku Lbak(人名)，Watan Lbak(人名)到那個Qemi(山名)，去那裏工作和農耕，種植小米和稻米，種植地瓜、芋頭，在那裏生活。
trang balay qu wal lmaqux qu ciriq zipun qani lru, hiya piyang qu mwah mlahang bsyaq lga,nanu yasa qu nyux muci ma, anay ta blaq s’yut maki kwara qu qutux qutux qalang qu Tayal qani, aki ta blaq khangan ru aki ta kyoik qu laqi nha muci qu Zipun lru, nanu yasa qu mwah mwah maras Tayal ru, mwah mlawa squ ubuy nqu laqi nqu Klbak, mwah muci ma wiy wah wah wah wah kwara, kyalaw simu leqaw simu psli squ qalang nqu qutux qalang, ru aki simu lequn mlahang aki simu leqan pqwas qu laqi mamu san nya kmayal qu hga ru, nanu ana ga ini snhi qu Tayal myan nkis myan qani lga, nyux tqluw muci qu inlungan nha, baha mswa qu wal Zipun raral ga lokah balay mu’ squ Tayal rwa, nanu yasa qu mngungu ru babaw nya lga, poho mwah lozi maras squ Tayal lozi, wah ga iyat balay nyux tqluw ay!
讓泰雅族人一個一個的設立部落，以方便照管和教育孩子，所以就帶著翻譯官(族人)，來召喚Klbak的子孫，說:喂!來! 來! 來!全部來，跟你們說:要讓你們好好地聚集在一個部落，可以好好的照顧你們，讓你們的孩子受教育，這樣告訴他們，但是我們的祖先不相信，他們認為日本人在騙人，因為日軍曾經猛烈的攻打族人。所以害怕之後日本又帶著翻譯官來，說:他們不是真的是騙人的!
nyux muci mha, squnaw simu maki squ qutux b’nux nqu rhiyal qani, ru Snazi qani ru aki simu blaq khangan , ru aki simu kblaya ta pqwasan nqu laqi mamu, ru aki simu aki ta pqwasan qu laqi mamu, ru kira kira nya lga aki baq squ gaga qnxan na cinbwanan muci qu Zipun lru, aki nha snyogun qu ke qasa lru. nanu mbyaq qu nkis myn raral, nanu squ Maray Watan ru Teli Watan, Yukan Watan ru Silan Yuku ru Silan Yuku laqi na Silan Yuku, Tosa Silan ru Sola Silan, nanu yasa qu mwah wahan nha mung qu ke na Zipun qani lga, yal ki na pqasun nha balay qu ke Zipun qani ru, ay nanu yasa kmayal Zipun mha, bleqay simu pcbaq kwara pcyuwaw squ qnxan mamu ru, laxi usa mcyuwaw yuwaw rgyax la! muci qu kmayal ru cbaqaw simu qmibu slaq muci kmayal.
他們要讓族人一起居住在這個平坦的地方，這個Snazi(地名) 我們可以好好的照顧你們，你們可以建造孩子讀書的地方，你們的孩子才可以受教育，之後才可以學習生活，日本人這樣說，他們才可以相信這些話。所以我的祖先就下山，所以Maray Watan(人名)和Teli Watan(人名) ，Yukan Watan(人名)和Silan Yuku(人名)和 Silan Yuku(人名) 的孩子，Tosa Silan(人名)和Sola Silan(人名)，他們來聽日本人說的話，他們也很開心聽到日本人說的話，所以日本人就說:我們來教導你們學習生活，不要去做山上的工作!說:我們要教導你們去犁田。
nanu yasa qu t’aring lga 'zil nqu pqwasan Thokak qani ga, nanu squ t’aring kbalay kya qu slaq ru trayan slaq kya la. masoq trayan slaq lga tbuxan nha pagay la trayan, tbuxan nha pagay mawa squ tmubux pagay qani ga, kbalay ta tuqi qsya la. skbalay nya tuqi qsya ru, nanu yasa qu masoq kbakay tuqi qsya lga, biqan nya kacing qu Tayal la. biqan nya kacing, sbiq nya kacing ga qutux ga gipu, qutux ga blsuy biq nya muci ma mhay m’uyuk babaw nya lga, ana simu anay simu pqasu kwara muci qu Zipun ru, nanu squ cbaqan nya qmibu slaq qu Tayal myan lru.
剛開始時在位於長興國小的左邊，在那裏建造農田。好之後就種植稻米，種植稻米期間，就製作水道了。為農田製作水道，水道完成之後，他們給族人牛隻。一對牛隻，一隻是母的，一隻是公的，之後如果繁殖再分配給你們，日本人這樣說，他們教導族人犁田。
aring kya muya squ pagay, ini tmubux squ trakis ru pagay m’ma la, yasa squ muya squ slaq, kmslaq la. nanu squ nanu ana ga ana nqu tmslaq qu Tayal ga, ini qbaq son nanu ga mciyuwaw ga, son nanu smi squ puy ga musa thuyay blaq qu kinknloh muci ga ini nha baqi,
nanu yasa qu ana ga kcipok qu knloh nha. ana nqu a qutux ngasal ga, leqan nya ktan nya cyngal hul qu pqasu nya, qutux qutux ngasal,
nanu yasa qu Tayal hiya ga, siy tbuci mciyuwaw squ kinsugan nha qu slaq, nanu ana ga ana nqu mciyuwaw squ slaq ga, ingat qu cipok balay qu knloh nha, ana ga nyutun nya cbaq muci ma, on nanu son nanu mciyuwaw lga, nanu yasa qu wal siy n_g_yut baq mciyuwaw squ slaq ru, piyux qu knloh nha la squ slaq qani la.
自那時開始種稻子，沒有種小米和旱稻，種植稻米 犁田了。但是族人犁田之後，不知道怎麼去做，他們不知道要如何去插秧才能有好的收穫，但是他們的收穫物很少。一個家分配三份，所以族人就各自到所分到的田去耕作，但是耕田收穫物很少，但是他們慢慢地教導如何去耕作，但是他們逐漸學會耕田，收穫物也變多了。
babaw nya lga Zipun qani ga skyoik nya qu Tayal, biqay simu qu ocya usa muya ocya ru, galan mamu txan muci kmayal, ru yasa qu muya ocya qu Tayal uzi la. ru biqan nya squ gamil ruma lozi. gamil ruma qani ga qsugan nya qutux ngasal ga pira hi kpiyux sbiq nya qutux atu qutux ka, miyan qani ga cyugal balay myon, cyugal qu gamil myon ru nanu siy ga bsyaq balay. siy n_gyut n_gyut hmuyaw qu ruma, nanu qu ruma qani ga kmal Zipun muci ma, balaw nya lga mwah simu tmngasal simu ga, hbuyay qu ruma qani lga, ruma qani qu musa mamu skbalay ngasal la muci kmayal, laxi kya laxi kbalay squ miquy ru ini ga abaw gayaw wa, aki simu blaq mqyanux muci lru, yasa qu myon hoyaw qu ruma qani, Ktan lga o mpuw msyaw obeh pusal kawas lga,thuyay balay qu ruma la.
之後日本人也教育族人，日本人說:給你們茶葉去種茶來賺錢，所以族人也種茶了。另外也給族人竹子的根部，竹子的根部是一個家就分配多少，給的不多，種植三個根部需要很久。竹子慢慢地繁衍，日本人說:這個竹子之後你們可以蓋房子，竹子繁衍之後，可以用竹子去蓋房子了，不要不要蓋茅草屋或者是用姑婆芋，你們可以好好的生活，這個竹子茂盛差不多十多年接近二十年竹子就會長高了。
nanu yasa maki qu ruma skbalay nha ngasal la, masoq kbalay ruma ngasal nha lga, nanu yasa qu ay babaw nya qani lga musa kyoik laqi mamu la. leqaw ta pcbaq biru qu laqi, aki blaq mqyanux muci ru, nanu yasa qu musa squ 現在的 gako nqu misuw Thokak, ka Thokak qani ga長興國小 qu lalu nya misuw qani. raral ga Zipun raral ga pqwas na lalu nqu gako qani ga son nya raral, pusal kawas hazi kinhangan squ cinbaqan squ gako nqu Zipun qani. nanu yasa qu babaw nqu 光復 lga, wal klayun yugun lalu nqu thelu muci ma.
有竹子來建造房子了，竹屋蓋好之後，之後就要來教育你們的孩子了。讓你們的孩子讀書生活才能好，所以到現在的長興的學校，現在的校名叫長興國小。日據時期的校名是番童托兒番童教育所。日本人照顧學校20幾年，光復以後國民政府就把校名改成長興國民小學。